FROM THE DESK OF REV. FR. L.G. ARCAN
"“Natapos na.” (Jn 19:30) KATAMAD. Antidote: “Ang gugma nagaantus sang tanan nga mga butang.” (I Cor. 13:17).
Rev. Fr. Lenjenie G. Arcan
“Natapos na.” Ang ika-anum sa mga ulihi nga pulong nga ginsambit ni Kristo bag-o siya mabugtu-an sang ginhawa. “Consummatum est”. “May tibod didto nga puno sang maaslom nga bino. Gintusmog nila ang espongha sa bino, gintakud sa tukon nga isopo kag gintunghol sa baba ni Hesus. Sang madimdiman ni Hesus ang bino, nagsiling siya, ‘tapos na’! kag nagduko siya kag napatay” (Jn 19:28-30). Ang ika-anum nga pulong nagasaysay kag nagapakita sa aton nga ginabaton ni Kristo nga ang iya misyon, iya nga pag-antus kag ang iya tawhanon nga kabuhi diri sa aton kalibutan, ‘natapos na.’ Natapos na ang treinta y tres ka tuig nga kalipay niya kaupod ang iya amay, iloy kag mga abyan. Natapos na ang tatlo ka tuig nga pagpanglakaton sa mga duog sa Israel kun sa diin nag-ayo siya sang mga masakit, naglipay sa mga nalisdan kag nagapangasubo bangud sang balatian kag kamatayon, nagtabog sang mga yawa, nagdiskurso sa mga Hudiyo kag nagpanudlo kaupod sang iya mga pinalangga nga mga apostoles. Natapos na ang tion kung sa diin siya ginpasipalahan sang mga nahisa sa iya, sang mga luyag magpatay sa iya kag ang kalisod sang pag traidor sa iya. Huo mga utod ko, natapos na. Kag yara si Kristo subong sa krus, nalansang kag napatay, bangud tapos na ang iya misyon sa pagluwas sa aton tanan.
Sa aton kalibutan subong, kita nagapangabuhi agud makakaon kag masusteneran aton nga pagpangabuhi adlaw adlaw. Kita may nanari-sari nga pamaagi agud matabo ini. Apang ang masubo nga kamatuoran nga may iban sa aton may mga illegal kag imoral nga pamaagi agud ila matabok ang ila pagpangabuhi. May iban nga nagabaligya sang droga nga nagasamad sang bwasamlag sang aton mga lamharon, may iban nga naga-pangawat agud ila maangkon ang ila naluyagan nga mga butang kag may iban pa gani nga ginabayaran agud mag halit o magpatay sa ila isigkatawo. Ini tanan, mga ‘shortcut’ agud maangkon ang ginatawag nga ‘easy-money.’ Makaganar sang mga butang indi lamang sa illegal nga paghikot, kundi sa pagpalupos sang pamaagi sa pag-angkon sang mga ini. Kag ini tanan naga-ugat sa isa sa pito ka mga ‘capital sins’ nga aton ginatawag nga KATAMAD. Sang si Kristo nagsiling nga “natapos na”, aton ginmitlang kaina nga natapos na ang mga tinuig sang iya pagpanglakaton diri sa duta nga luhaan. Kag bangud sang paghigugma ni Kriso sa aton nga mga katawhan, iya gin-antus ang tanan nga mga butang, ang tanan nga mga kabudlayan kag sakripisyo, agud aton maangkon ang kabuhi nga wala sing katapusan. “Ang gugma naga-antus sang tanan nga mga butang” (I Cor. 13:7) Gani si Kristo, “nagkadto sa Jerusalem kag nag-antus sing tama” (Mt. 16:21) kag “naggwa kag nagpas-an sang iya Krus” (Jn. 19:17). Si Kristo nangin huwaran sang isa ka birtud nga nagapakita nga ang pag angkon sang mga butang nagakahulugan nga may upod ini nga pag-antus kag sakripisyo. Ang katamad, bilang isa sa pito ka mga ‘capital sins’ wala lamang naga-patuhoy sa pisikal nga katamad. Apang mas labaw sa pisikal nga katamad, amo ang ispiritwal nga katamad. Ang pagpabaya sang isa ka Kristiyano sa iya ispiritwal nga obligasyon sarang makahalit sa iya nga kalag. Ang pagpabaya man sang Kristiyano sa paghatag sang nagakaigo nga atensyon sa iya isig-katawo nga nagtalang, sarang man makahalit sang kalag sang sini nga nagtalang. Gani ang katamad, wala lamang nagatumod sa pisikal nga katamaron, apang kita bilang mga Kristiyano, ginahangkat man nga mag maukod sa aton pagkabuhi, indi lamang sa pisikal, kundi ispiritwal man. Kag ang gugma, amo ang mangin yabi sa kaluwasan. Gugma sa isigkatawo nga nagatulod sa pagbulig sa iya isigkatawo nga nagtalang kag gugma sa Ginoo nga nagatulod sa tagsa ka kalag nga magtuo sa Ginoo.
Mga utod ko kay Kristo, isa sa pinakadaku nga problema nga ginapangatubang sang aton pungsod amo ang pagsugal kag pagpasugal. Sa aton probinsya diri sa Capiz, nagapadayon gihapon ang ginatawag naton nga STL ukon ang Small Town Lottery. Ang pagsugal nagahalit sa moral nga pangabuhi sang aton pungsod. Ini sarang maanaran sang mga tawo kag ini sarang na nga manginbahin sang pagpangabuhi sang tawo. Ini ginatawag naton nga ‘game of chance’ kag ini, sa nasiling kaini, isa man sa mga ‘shortcuts’ agud maangkon ang ‘easy-money’. Kag ini dili nasanto sa aton ginapatihan nga moralidad bangud ini “nagakuha sa tawo sa mga kinahanglanon nga inughatag sa iya kaugalingon kag sa iban” (CCC, 2413). Kag kun ang pagsugal naga-apekto sa pagpa-eskwela, pagka-on kag iban pa nga mga kinahanglanon sang tawo, indi na ini mabaton sa moral nga panindugan. Kita nakahibalo nga madamo nga mga Pilipino, imol kag manggaran, ang gusto makaganar sang kwarta sa madali nga pamaagi, paagi sa pagpasakop kag sa pagtaya sa nagakalain-lain nga mga pasugal kasubong sang “daily double”, “pick three”, “Masiao” kag iban pa.
Abyan, bisan “Small Town” ang STL, ang matag-adlaw nga kita sini, daku kayo kag daku nga kantidad sang kwarta sini, nagahalin sa mga ordinaryo nga mga pumuluyo sa tagsa ka duog. Ang diyutay apang matag-adlaw nga pusta dili lamang nagapalala sa makatalagam kag miserable nga kahimtangan sang mga imol kundi magaduso pa gid ini sang kagarukan sa aton sosyedad nga nagakuha sa mga imol sang minilyon ka pesos. Ang pagpatigayon sang STL sa Capiz, magahatag lamang sang benepisyo sa mga “gambling lords”, sa ila garuk nga mga sumulunod, kag sa iban nga mga local nga mga opisyales sang gobyerno nga amo ang nagasuyop sang kwarta sa mga imol nga pumulusta. Kon ang aton mga local nga pamahalaan magapalapnag sang STL, indi bala ini makatanum sa panghunahona sang aton mga pumuluyo sang bisyo sang katamad kag isalig na lang ang ila palaabuton sa swerte ukon ‘bahala na’? Ano nga mga birtud kag mayo nga huwaran ang mapakita sang mga ginikanan kag mga katigulangan sa mga kabataan kon sila magasalig na lang sa mentalidad sang paswerte? Ay Kristiyano. Panumdumon mo nga si kristo nag-antos sang tuman agud mapatigayon ang kaluwasan sang tawo. Kag dapat bala magpungko na lang kita sa higad kag hulaton ang swerte nga magtupa sa aton sabak? Ukon mag hulat na lang kita nga kita hatagan sang iban na lang kag indi mag bakas para sa aton kaayuhan kag bwas-damlag? Dapat kita magpanarabaho kag indi lamang magdepender sa swerte kag kaluoy sang iban. Kinahanglan nga aton paino-inohon nga ang pagptrabaho isa ka bokasyon kag may dungog. Bisan gani ang Diyos nagtrabaho sang pagtuga niya sang kalibutan. Kon kita naga-trabaho, nagapakig-ambit kita sa dalayon nga pagtuga sang Diyos.kinahanglan nga mangin himpit kita sa aton kabakas kag tampad nga pagtrabaho agud makapahamuot kita sa Diyos.
Sa ila sulat pastoral nga ginatiguluhan: “Building a Civilization of Love: A Pastoral Exhortation for the Year of social Concerns”, ang mga Obispo sang Pilipinas nagasiling’ “Ang Simbahan kinahanglan nga magpasad sang igkasangkul. Kinahanglan nga itib-ong naton ang aton mga pumuluyo sa pagpa-umwad sang ila bwas-damlag… buligan ang mga pumuluyo nga magtubo sa ila mga ikasarang, kasubong sang igkasangkol sa pagdumala sa ila kaugalingon, ang igkasangkul sa pagpauswag sang ila mga kinaadman, ang igkasangkul sa ila pagpangita sang desente kag mabinungahon nga palamugnan kag palangitaan.” Gani indi dapat kita magpadala dala sa mga pagsulay kag sayup nga seguridad nga ginatan-ay sang pagsugal kag sang STL.
Gani mga utod ko kay Kristo, sa sining tion sang tuig nga kung sa diin aton ginapamalandungan ang kamatayon kag pagkabanhaw sang Ginuo, aton dumdumon ang mga kabudlayan, pag-antus kag sakripisyo nga ginbatas ni Kristo sang yari pa siya sa kalibutan agud maluwas kita sa sala. Aton dumdumon ang dugo nga nag-agay sa iya mga hamili nga kamot kag tiil kag sa iya kilid, aton dumdumon ang pagtuya-tuya sang mga tawo sa iya, ang pagpasipala sang mga luyag magpigos sa iya – ini tanan ginbatas ni Kristo, ini tanan bunga sang daku nga paghigugma ni Kristo – bangud ang gugma, nagaantus sang tanan nga mga butang, bisan pa madula ang kabuhi.
PANGAMUYO
O Ginoong Hesus
Sa amun pagsaulog sang imo balaan nga misteryo
Sang kasakit, kamatayon kag pagkabanhaw,
Tudlui kami sa pag-ayup
Sang mga birtud nga amon kinahanglan
Sa pagkabahi sang matarung
Kag kahadluk sa imo hamili nga ngalan.
Palig-una ang amon pagtuo
Nga sa tunga sang pag-antus, pagsakripisyo kag pagtimakas
Amon makilala ang imo labing halangdon nga himaya.
Ginapangayo namon ini tanan paagi sa gahum sang Esiritu Santo
Diyos sang mga tuig sang mga katuigan.
Amen"
